भारतीय सायबर गुन्हे समन्वय केंद्र (I4C) ने WhatsApp वरून पसरत असलेल्या नव्या ‘बॉस स्कॅम’बाबत गंभीर इशारा जारी केला आहे. ‘Statement of Account’, ‘RBI’ किंवा ‘MCA’ अशा नावाने पाठवल्या जाणाऱ्या ZIP फाइलमध्ये मालवेअर लपवून वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचे WhatsApp खाते हॅक केले जात असून त्याचा वापर करून कंपन्यांच्या वित्त विभागाला बनावट निधी हस्तांतरणाचे आदेश दिले जात आहेत.
WhatsApp वरून पसरत आहे धोकादायक मालवेअर
केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या भारतीय सायबर गुन्हे समन्वय केंद्राने (I4C) सांगितले की, गेल्या काही दिवसांत दिल्ली, गुजरात, महाराष्ट्र आणि राजस्थानसह अनेक राज्यांत एकाच पद्धतीने सायबर फसवणुकीच्या तक्रारी वाढल्या आहेत.
फसवणूक करणारे WhatsApp, SMS किंवा ईमेलद्वारे ‘Statement of Account.zip’, ‘RBI.zip’ किंवा ‘MCA.zip’ अशा नावाच्या ZIP फाइल पाठवतात. या संदेशात खाते विवरण, नियामक नोटीस किंवा तातडीच्या अनुपालनाची सूचना असल्याचे भासवले जाते.
ZIP फाइल उघडल्यावर त्यामधील .exe आणि .dll फाइलद्वारे Windows संगणकात ट्रोजन मालवेअर इन्स्टॉल होते. त्यानंतर WhatsApp Web सत्रावर ताबा मिळवून वापरकर्त्याचे खाते हॅक केले जाते.
वित्त विभागाला बनावट आदेश
हॅक झालेले WhatsApp खाते वापरून तोच मालवेअर इतर संपर्कांना आणि WhatsApp गटांमध्ये आपोआप पाठवला जातो. अनेकदा “Finance Manager कडे पडताळणीसाठी पाठवा” असा संदेशही दिला जातो.
यानंतर फसवणूक करणारे वरिष्ठ अधिकारी किंवा CEO यांच्या नावाने वित्त विभागाला तातडीने पैसे दुसऱ्या खात्यात वर्ग करण्याचे आदेश देतात. या पद्धतीला ‘Boss Scam’ किंवा CEO Impersonation Fraud म्हटले जाते.
चार्टर्ड अकाउंटंट आणि CFO सर्वाधिक धोक्यात
I4C च्या National Cybercrime Threat Analytics Unit (NCTAU) च्या तपासात ही मोहीम संघटित आंतरराष्ट्रीय सायबर गुन्हेगारी गटांकडून राबवली जात असल्याचे समोर आले आहे.
विशेषतः Chartered Accountants, Company Directors, Chief Financial Officers (CFO), Accounts आणि Finance विभागातील कर्मचारी हे या हल्ल्याचे प्रमुख लक्ष्य असल्याचे I4C ने स्पष्ट केले आहे.
कंपन्यांनी WhatsApp किंवा ईमेलवरून मिळालेल्या निधी हस्तांतरणाच्या कोणत्याही तातडीच्या सूचनेची प्रत्यक्ष फोन किंवा समक्ष पडताळणी केल्याशिवाय कोणतीही रक्कम पाठवू नये, असा सल्ला देण्यात आला आहे.
I4C ची मोठी कारवाई
या सायबर मोहिमेला रोखण्यासाठी I4C ने अनेक उपाययोजना केल्या आहेत.
- गेल्या 30 दिवसांत 58,000 हून अधिक संभाव्य बळींना ‘I4CMHA-G’ या SMS हेडरद्वारे सतर्कतेचा संदेश पाठवण्यात आला.
- CERT In, Microsoft Defender तसेच Quick Heal, K7 Computing आणि Net Protector यांच्यासोबत मालवेअरची तांत्रिक माहिती शेअर करण्यात आली.
- Sahyog Portal च्या माध्यमातून Command and Control (C2) सर्व्हर ब्लॉक करून 10,000 पेक्षा अधिक भारतीयांचे संरक्षण करण्यात आले आहे.
नागरिक आणि कंपन्यांनी काय काळजी घ्यावी?
I4C ने खालील खबरदारी घेण्याचे आवाहन केले आहे.
- अनोळखी व्यक्तीकडून आलेल्या ZIP किंवा EXE फाइल डाउनलोड किंवा उघडू नयेत.
- RBI किंवा इतर नियामक संस्था WhatsApp वरून सॉफ्टवेअर किंवा खाते विवरण पाठवत नाहीत.
- WhatsApp मधील Linked Devices नियमित तपासून अनावश्यक WhatsApp Web सत्र लॉगआउट करावे.
- सर्व Windows संगणकांवर अद्ययावत अँटीव्हायरस वापरावा.
- खाते हॅक झाल्यास त्वरित सर्व Linked Devices मधून लॉगआउट करून संपर्कातील व्यक्तींना सावध करावे.
सायबर फसवणुकीच्या वाढत्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर उद्योग, कंपन्या आणि वित्त क्षेत्रातील व्यावसायिकांनी डिजिटल सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य देणे आवश्यक झाले आहे. संशयास्पद संदेश किंवा फसवणुकीची त्वरित माहिती राष्ट्रीय सायबर गुन्हे हेल्पलाइन 1930 किंवा National Cyber Crime Reporting Portal वर नोंदविण्याचे आवाहन I4C ने केले आहे.
