साडेसात कोटींचा टप्पा पार, तरी लाखो करदाते रांगेत
आर्थिक वर्ष २०२५ २६ साठी आतापर्यंत ७.५ कोटींहून अधिक आयकर विवरणपत्रे दाखल झाली आहेत. मात्र व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न असलेल्या आणि ज्यांचे खाते तपासणीस पात्र नाही, अशा करदात्यांसाठी विवरणपत्र दाखल करण्याची अंतिम मुदत आज, ३१ ऑगस्ट २०२६ आहे. त्यामुळे संबंधित करदात्यांनी शेवटच्या क्षणाची वाट न पाहता आजच विवरणपत्र दाखल करण्याचे आवाहन आयकर विभागाने केले आहे.
आयकर विभागाचे करदात्यांना आवाहन
आयकर विभागाने सोमवारी समाजमाध्यमावरील संदेशातून ही माहिती दिली. आर्थिक वर्ष २०२५ २६ अर्थात निर्धारण वर्ष २०२६ २७ साठी आतापर्यंत ७.५ कोटींहून अधिक आयकर विवरणपत्रे दाखल झाली आहेत. व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न असलेल्या आणि ज्यांना आपल्या खात्यांचे लेखापरीक्षण करणे बंधनकारक नाही, अशा करदात्यांसाठी ३१ ऑगस्ट ही अंतिम मुदत आहे.
या श्रेणीतील करदात्यांनी विवरणपत्र दाखल करण्यासाठी संबंधित विवरणपत्राचा प्रकार काळजीपूर्वक निवडणे आवश्यक आहे. आयकर विभागाने विशेषतः आयटीआर ३, आयटीआर ४, आयटीआर ५ आणि आयटीआर ७ या प्रकारांबाबत करदात्यांना स्मरण करून दिले आहे.
कोणासाठी कोणते विवरणपत्र?
आयटीआर ३ हे व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न असलेल्या व्यक्ती आणि हिंदू अविभक्त कुटुंबांसाठी वापरले जाते. साधे विवरणपत्र दाखल करण्याच्या पात्रतेत न बसणाऱ्या करदात्यांसाठी हा प्रकार लागू होतो.
आयटीआर ४ म्हणजे सुगम विवरणपत्र. ठरावीक अटी पूर्ण करणारे निवासी व्यक्ती, हिंदू अविभक्त कुटुंब आणि मर्यादित जबाबदारी भागीदारी संस्था वगळता पात्र भागीदारी संस्था अनुमानित करपद्धतीचा पर्याय स्वीकारत असल्यास हे विवरणपत्र दाखल करू शकतात.
आयटीआर ५ हे भागीदारी संस्था, मर्यादित जबाबदारी भागीदारी संस्था, व्यक्तींचे संघ आणि काही अन्य संस्थांसाठी लागू होते. तर आयटीआर ७ हे आयकर कायद्यातील विशिष्ट तरतुदींनुसार विवरणपत्र दाखल करणे आवश्यक असलेल्या व्यक्ती आणि संस्थांसाठी आहे.
३१ ऑगस्टनंतरही विवरणपत्र भरता येणार, मात्र खर्च वाढू शकतो
३१ ऑगस्टची अंतिम मुदत चुकल्यास करदात्यांना विवरणपत्र दाखल करण्याची संधी पूर्णपणे संपत नाही. निर्धारण वर्ष २०२६ २७ साठी विलंबित विवरणपत्र ३१ डिसेंबर २०२६ पर्यंत किंवा मूल्यांकन प्रक्रिया पूर्ण होण्यापूर्वी, यापैकी जे आधी होईल तोपर्यंत दाखल करता येते.
मात्र विलंबाने विवरणपत्र दाखल केल्यास विलंब शुल्क आणि व्याजाची जबाबदारी निर्माण होऊ शकते. याशिवाय काही करसवलतींवरही परिणाम होण्याची शक्यता असते.
नुकसान पुढे नेण्याच्या सुविधेवरही परिणाम
वेळेत विवरणपत्र दाखल न केल्याचा आणखी एक महत्त्वाचा परिणाम म्हणजे काही प्रकारचे नुकसान पुढील वर्षांत समायोजित करण्याची सुविधा गमावली जाऊ शकते. पात्र व्यावसायिक नुकसान आणि भांडवली नुकसान पुढे नेण्याच्या लाभावर विलंबित विवरणपत्रामुळे परिणाम होऊ शकतो.
त्यामुळे व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न असलेल्या आणि लेखापरीक्षणाची आवश्यकता नसलेल्या करदात्यांसाठी आजची तारीख महत्त्वाची आहे. ७.५ कोटींपेक्षा अधिक विवरणपत्रे दाखल झाल्याने यंदाच्या विवरणपत्र दाखल प्रक्रियेला मोठा प्रतिसाद मिळत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. मात्र अंतिम मुदतीपूर्वी उर्वरित पात्र करदात्यांनी प्रक्रिया पूर्ण करणे आर्थिकदृष्ट्या अधिक सुरक्षित ठरणार आहे.
