देशातील सर्वात मोठी बँक असलेल्या स्टेट बँक ऑफ इंडियाने (SBI) चेक प्रोसेसिंगपासून फसवणूक प्रतिबंध, जोखीम व्यवस्थापन आणि अँटी मनी लॉन्डरिंग (AML) पर्यंत अनेक बॅक ऑफिस प्रक्रियांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) वापरण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे मॅन्युअल कामाचा मोठा भार कमी होऊन कर्मचाऱ्यांना अधिक महत्त्वाच्या आणि ग्राहककेंद्रित कामांवर लक्ष केंद्रित करता येणार आहे.
स्टेट बँक ऑफ इंडियाचे अध्यक्ष सी एस शेट्टी यांनी तिमाही निकालानंतर झालेल्या पत्रकार परिषदेत बँकेच्या AI धोरणाची माहिती दिली. त्यांच्या मते, बँक मोठ्या प्रमाणावर आणि सातत्याने होणाऱ्या बॅक ऑफिस कामांमध्ये AI चा वापर वाढवत आहे.
यामध्ये फसवणूक प्रतिबंध, सक्रिय जोखीम व्यवस्थापन, अँटी मनी लॉन्डरिंग (AML) तसेच चेक प्रोसेसिंग यांसारख्या महत्त्वाच्या प्रक्रिया समाविष्ट आहेत.
संपूर्ण चेक प्रोसेसिंग AI कडे
अध्यक्ष सी एस शेट्टी यांनी सांगितले की, SBI चे संपूर्ण चेक प्रोसेसिंग आता टप्प्याटप्प्याने AI आधारित प्रणालीकडे वळवले जात आहे. सध्या या प्रक्रियेत गुंतलेले मोठे मनुष्यबळ मॅन्युअल कामातून मुक्त होईल आणि त्याचा वापर अधिक मूल्यवर्धित जबाबदाऱ्यांसाठी करता येईल.
बँकेचा मुख्य भर ऑपरेशनल कार्यक्षमता वाढवणे आणि प्रक्रिया अधिक वेगवान व अचूक बनवण्यावर असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
AI मुळे ग्राहकांना काय फायदा?
AI च्या वाढत्या वापरामुळे ग्राहकांना अनेक सेवा अधिक वेगाने मिळण्याची अपेक्षा आहे. विशेषतः,
- फसवणूक ओळखण्याची क्षमता अधिक मजबूत होईल.
- व्यवहारांवर अधिक प्रभावी आणि जलद देखरेख शक्य होईल.
- नियमित बँकिंग प्रक्रिया कमी वेळात पूर्ण होतील.
- बॅक ऑफिस कार्यक्षमता वाढल्याने सेवांचा वेग सुधारेल.
तथापि, पुढील काही वर्षांत शाखांमधील ग्राहक सेवा किंवा ग्राहकांशी संवादाच्या पद्धतीत मोठे बदल होणार नसल्याचे बँकेने स्पष्ट केले.
कर्मचाऱ्यांची भूमिका बदलणार, कमी होणार नाही
अध्यक्ष सी एस शेट्टी यांनी स्पष्ट केले की AI चा उद्देश ग्राहकांशी थेट संबंधित भूमिका बदलणे नसून पुनरावृत्ती होणारी, मोठ्या प्रमाणावर चालणारी आणि नियमाधारित कामे स्वयंचलित करणे हा आहे.
यामुळे कर्मचाऱ्यांना निर्णयक्षमता, ग्राहक सल्ला आणि मूल्यवर्धित सेवांवर अधिक लक्ष केंद्रित करता येईल.
उपकंपन्यांबाबतही भूमिका स्पष्ट
SBI च्या उपकंपन्यांबाबत बोलताना अध्यक्ष सी एस शेट्टी यांनी सांगितले की, सध्या SBI Funds मध्ये कोणतेही भागभांडवल कमी करण्याची योजना नाही. तसेच इतर उपकंपन्यांमध्येही नव्या सूचीकरणाचा किंवा हिस्सेदारी विक्रीचा कोणताही तातडीचा विचार नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
बँकिंग क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर झपाट्याने वाढत असून SBI चे हे पाऊल डिजिटल परिवर्तनाच्या दिशेने महत्त्वाचे मानले जात आहे. ऑपरेशनल खर्च कमी करणे, अचूकता वाढवणे आणि फसवणुकीवर अधिक प्रभावी नियंत्रण मिळवणे या दृष्टीने AI भविष्यात बँकिंग व्यवस्थेचा अविभाज्य भाग बनण्याची शक्यता अधिक मजबूत झाली आहे.
