अमेरिका आणि इराणमधील ६० दिवसांचा युद्धविराम संपल्यानंतर मध्यपूर्वेतील तणाव पुन्हा वाढला आहे. याचा थेट परिणाम जागतिक बाजारांवर दिसत असून आज कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या, अमेरिकन आणि जपानी सरकारी रोख्यांचे उत्पन्न वर गेले आणि आशियाई शेअर बाजारातील सुरुवातीची तेजी मर्यादित राहिली.
मध्यपूर्वेतील संघर्ष पुन्हा तीव्र होण्याच्या संकेतांमुळे मंगळवारी आशियाई बाजारांमध्ये सावध वातावरण निर्माण झाले. अमेरिकेचा इराणसोबतचा युद्धविराम संपल्यानंतर तेहरानने आपली लष्करी भूमिका आता पूर्णपणे आक्रमक पातळीवर नेण्याचे संकेत दिले आहेत. त्यामुळे जागतिक गुंतवणूकदारांचे लक्ष पुन्हा तेलाच्या पुरवठ्याच्या जोखमीकडे वळले आहे.
आशिया पॅसिफिकमधील जपान वगळता शेअर्सचा MSCI निर्देशांक सुरुवातीच्या व्यवहारात ०.८ टक्क्यांनी वाढला. दक्षिण कोरियाचा KOSPI निर्देशांक सुटीनंतर बाजार पुन्हा सुरू झाल्याने ३ टक्क्यांहून अधिक वाढला. मात्र जपानचा Nikkei 225 निर्देशांक ०.३ टक्क्यांनी घसरला. अमेरिकेच्या S&P 500 वरील फ्युचर्समध्ये विशेष हालचाल दिसली नाही.
अमेरिकन रोख्यांच्या यिल्डमध्ये वाढ
मध्यपूर्वेतील अनिश्चिततेसोबतच अमेरिकन सरकारी रोख्यांवरील उत्पन्नही वाढले आहे. १० वर्षांच्या अमेरिकन ट्रेझरी बाँडवरील यिल्ड ०.८ बेसिस पॉइंटने वाढून ४.७२८ टक्क्यांवर पोहोचले. ३० वर्षांच्या रोख्यांचे यिल्ड ०.६ बेसिस पॉइंटने वाढून ५.३१४६ टक्क्यांवर गेले. ही पातळी दोन दशकांहून अधिक काळातील उच्च स्तर ठरली आहे.
INGच्या विश्लेषकांच्या मते, अमेरिकेतील १० वर्षांच्या रोख्यांचे यिल्ड ४.६५ टक्क्यांच्या वर गेले की प्रशासनाकडून युद्धातील संभाव्य तोडग्याबाबत आश्वासक संकेत मिळण्याची अपेक्षा बाजाराला असते. मात्र यावेळी तातडीने तोडगा निघण्याचे संकेत मिळत नसल्याने रोखे बाजारावरील दबाव कायम आहे.
जपानमध्येही रोखे यिल्ड विक्रमी पातळीवर
जागतिक रोखे बाजारातील विक्री वाढत असताना जपानमध्येही सरकारी रोख्यांचे यिल्ड वाढले. १० वर्षांच्या जपानी सरकारी रोख्यांचे यिल्ड २.५ बेसिस पॉइंटने वाढून २.९४५ टक्क्यांवर पोहोचले. ही जवळपास तीन दशकांतील सर्वोच्च पातळी आहे.
रोख्यांचे यिल्ड वाढणे हे गुंतवणूकदारांच्या वाढत्या जोखमीच्या चिंतेचे महत्त्वाचे संकेत मानले जात आहेत. विशेषतः महागाई, व्याजदर आणि भू राजकीय संघर्ष यांचा एकत्रित परिणाम बाजाराच्या दिशेवर होत आहे.
अमेरिकन शेअर बाजारातही दबाव
सोमवारी अमेरिकेतील शेअर बाजारातही घसरण झाली. S&P 500 निर्देशांक ०.५ टक्क्यांनी घसरला, तर Nasdaq Composite ०.३ टक्क्यांनी खाली आला.
अमेरिकेतील किरकोळ विक्रीत अनपेक्षित घट झाल्याने अर्थव्यवस्थेच्या स्थितीबाबत काही प्रश्न निर्माण झाले आहेत. त्यामुळे फेडरल रिझर्व्हकडून तातडीने व्याजदरात बदल होण्याच्या शक्यतेवर बाजाराने पुन्हा विचार सुरू केला आहे.
तेलाच्या किमती पुन्हा केंद्रस्थानी
इराणमधील तणावामुळे जागतिक तेल पुरवठ्याबाबतच्या चिंतेने पुन्हा जोर पकडला आहे. सोमवारी कच्च्या तेलाच्या किमतीत २ डॉलरपेक्षा जास्त वाढ झाली. आशियाई व्यवहार सुरू झाल्यानंतर Brent क्रूडच्या किमतीत आणखी ०.२ टक्क्यांची वाढ होऊन ती ९१.०६ डॉलर प्रति बॅरलवर पोहोचली.
तेलाच्या किमती वाढल्यास त्याचा परिणाम केवळ ऊर्जा क्षेत्रापुरता मर्यादित राहत नाही. वाहतूक, उत्पादन, रसायने आणि ग्राहक वस्तू यांसारख्या अनेक क्षेत्रांच्या खर्चावर त्याचा परिणाम होतो. भारतासारख्या मोठ्या तेल आयातदार देशासाठी ही बाब विशेष महत्त्वाची ठरते.
डॉलर कमजोर, सोन्याला आधार
जागतिक बाजारातील अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर डॉलर निर्देशांक ९९.५२७ च्या आसपास राहिला. हा दोन महिन्यांतील नीचांक आहे.
दुसरीकडे सुरक्षित गुंतवणुकीकडे वाढलेल्या कलाचा फायदा सोन्याला मिळत आहे. सोन्याची किंमत ०.१ टक्क्यांनी वाढून ४,४२०.०७ डॉलर प्रति औंस झाली. सलग तिसऱ्या दिवशी सोन्याच्या किमतीत वाढ नोंदवली गेली.
क्रिप्टो बाजारात मात्र मोठी हालचाल दिसली नाही. बिटकॉइन ०.१ टक्क्यांनी वाढून ६४,३९८.४८ डॉलरवर, तर इथेरियम ०.३ टक्क्यांनी वाढून १,९११.४० डॉलरवर व्यवहार करत होता.
