जुलै 2026 मध्ये भारताच्या दूरसंचार क्षेत्राने आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. मोबाइल ग्राहकांची संख्या 128.79 कोटींवर पोहोचली असून लोकसंख्येच्या तुलनेतील मोबाइल घनता प्रथमच 90 टक्क्यांच्या पुढे गेली आहे. वायरलेस, ब्रॉडबँड आणि एकूण दूरसंचार ग्राहकसंख्येतही वाढ नोंदवण्यात आली असून देशातील डिजिटल संपर्कव्यवस्था सातत्याने विस्तारत असल्याचे चित्र समोर आले आहे.
एकूण दूरसंचार ग्राहकसंख्या 135.43 कोटींवर
जुलै 2026 अखेरीस देशातील एकूण दूरसंचार ग्राहकांची संख्या 135.43 कोटींवर पोहोचली. यात एका महिन्यात 62 लाखांहून अधिक ग्राहकांची भर पडली असून मासिक वाढ 0.46 टक्के राहिली. लोकसंख्येच्या तुलनेतील एकूण दूरसंचार घनताही जूनमधील 94.31 टक्क्यांवरून 94.68 टक्क्यांपर्यंत वाढली.
मोबाइल, निश्चित दूरध्वनी, यंत्र ते यंत्र संपर्क आणि निश्चित वायरलेस सेवा यांचा या वाढीमध्ये समावेश आहे.
मोबाइल ग्राहकांची संख्या 128.79 कोटी
देशातील मोबाइल ग्राहकसंख्या जूनच्या तुलनेत वाढून जुलैअखेर 128.79 कोटींवर पोहोचली. मासिक आधारावर ही वाढ सुमारे 0.43 टक्के आहे. विशेष म्हणजे, लोकसंख्येच्या तुलनेतील मोबाइल घनता 89.71 टक्क्यांवरून 90.04 टक्क्यांपर्यंत गेली. त्यामुळे देशात प्रथमच प्रत्येक 100 व्यक्तींमागे सरासरी 90 पेक्षा अधिक मोबाइल जोडण्या असल्याचे चित्र दिसत आहे.
शहरांमध्ये वेगवान वाढ, ग्रामीण भागात अजूनही मोठी संधी
शहरी भागातील मोबाइल ग्राहकांची संख्या 73.94 कोटींवरून 74.37 कोटींवर गेली. या विभागात 0.57 टक्के मासिक वाढ झाली. ग्रामीण भागात ग्राहकसंख्या 54.30 कोटींवरून 54.43 कोटींवर पोहोचली असून वाढ 0.24 टक्के राहिली.
शहरी भागातील मोबाइल घनता लोकसंख्येपेक्षा सुमारे 44 टक्के अधिक आहे. मात्र ग्रामीण भागातील मोबाइल घनता सुमारे 60 टक्के असल्याने या बाजारपेठेत दूरसंचार कंपन्यांसाठी विस्ताराची मोठी संधी कायम आहे.
एअरटेल, जिओ, व्होडाफोन आणि बीएसएनएल ग्राहकसंख्येत वाढ
जुलैमध्ये प्रमुख दूरसंचार कंपन्यांच्या ग्राहकसंख्येत वाढ झाली. एअरटेलच्या ग्राहकांमध्ये 26.88 लाखांची भर पडली, तर रिलायन्स जिओच्या ग्राहकसंख्येत 24.47 लाखांची वाढ झाली.
व्होडाफोन आयडियाच्या ग्राहकांमध्ये 2.40 लाखांची वाढ नोंदवण्यात आली. सरकारी कंपनी बीएसएनएलनेही 16.89 लाख नवीन ग्राहक जोडले. मात्र एमटीएनएलच्या ग्राहकसंख्येत 5.74 हजारांची घट झाली.
सक्रिय ग्राहकांचे प्रमाण मजबूत
एकूण वायरलेस ग्राहकसंख्या 130.63 कोटींवर पोहोचली. यामध्ये मोबाइल, यंत्र ते यंत्र संपर्क आणि निश्चित वायरलेस जोडण्यांचा समावेश आहे. यापैकी सुमारे 120.40 कोटी ग्राहक सक्रिय असल्याचे दिसून आले असून सक्रिय ग्राहकांचे प्रमाण एकूण वायरलेस ग्राहकसंख्येच्या 93.48 टक्के आहे.
हे प्रमाण दूरसंचार क्षेत्रासाठी महत्त्वाचे मानले जाते, कारण केवळ जोडण्या वाढणे नव्हे तर ग्राहकांकडून प्रत्यक्ष सेवांचा वापर होणे कंपन्यांच्या उत्पन्नासाठी अधिक महत्त्वाचे असते.
ब्रॉडबँड बाजारातही सातत्याने विस्तार
देशातील ब्रॉडबँड ग्राहकसंख्या जुलैअखेर 109.45 कोटींवर पोहोचली असून मासिक वाढ 0.64 टक्के राहिली. ब्रॉडबँड बाजारात रिलायन्स जिओचा हिस्सा 48.89 टक्के असून कंपनी आघाडीवर आहे. त्यापाठोपाठ भारती एअरटेलचा 35.11 टक्के हिस्सा आहे.
डेटाचा वाढता वापर, घरगुती इंटरनेट, डिजिटल व्यवहार आणि ऑनलाइन सेवांचा विस्तार यामुळे ब्रॉडबँड ग्राहकसंख्येतील वाढ कायम राहण्याची शक्यता आहे.
क्रमांक बदलूनही सेवा कायम ठेवण्याची मागणी वाढली
जुलैमध्ये सुमारे 1.60 कोटी ग्राहकांनी मोबाइल क्रमांक न बदलता सेवा प्रदाता बदलण्यासाठी अर्ज केले. यातील 88.9 लाख अर्ज एका क्षेत्रातून, तर 70.9 लाख अर्ज दुसऱ्या क्षेत्रातून प्राप्त झाले.
ग्राहकांकडे आता सेवा गुणवत्ता, नेटवर्क आणि इतर सुविधांच्या आधारे कंपनी बदलण्याचा अधिक प्रभावी पर्याय उपलब्ध असल्याने दूरसंचार कंपन्यांमधील स्पर्धा अधिक तीव्र होत आहे.
दूरसंचार क्षेत्रासाठी पुढील चित्र काय?
जुलैमधील आकडे देशातील दूरसंचार बाजाराचा विस्तार कायम असल्याचे स्पष्ट करतात. मोबाइल घनता 90 टक्क्यांच्या पुढे जाणे हा महत्त्वाचा टप्पा असला तरी ग्रामीण भागातील तुलनेने कमी घनता कंपन्यांसाठी भविष्यातील वाढीची मोठी संधी दर्शवते.
ब्रॉडबँडचा वाढता वापर, सक्रिय वायरलेस ग्राहकांचे मजबूत प्रमाण आणि क्रमांक पोर्टेबिलिटीमुळे वाढणारी स्पर्धा यामुळे आगामी काळात सेवा गुणवत्ता, नेटवर्क विस्तार आणि ग्राहक टिकवून ठेवणे हे दूरसंचार कंपन्यांसाठी निर्णायक ठरणार आहे.
