फेडरल बँकेच्या संचालक मंडळाने गिफ्ट सिटीतील आंतरराष्ट्रीय वित्तीय सेवा केंद्रातील बँकिंग युनिटमार्फत पाच वर्षांच्या परकीय चलनातील रोख्यांद्वारे ५० कोटी डॉलरपर्यंत निधी उभारण्यास मंजुरी दिली आहे.
गिफ्ट सिटीमार्गे डॉलर निधी उभारण्याची तयारी
फेडरल बँकेच्या संचालक मंडळाने गिफ्ट सिटीतील आंतरराष्ट्रीय वित्तीय सेवा केंद्रातील बँकिंग युनिटमार्फत पाच वर्षांच्या परकीय चलन मूल्यांकित रोख्यांच्या माध्यमातून ५० कोटी डॉलरपर्यंत निधी उभारण्यास मंजुरी दिली आहे. या रोख्यांची विक्री खासगी पद्धतीने किंवा सार्वजनिक निर्गमाद्वारे करण्याचा पर्याय बँकेने खुला ठेवला आहे.
निधी उभारणीची प्रक्रिया जलदगतीने पूर्ण करण्यासाठी दोन्ही पर्याय खुले ठेवण्यात आल्याचे या घडामोडीशी संबंधित सूत्रांनी सांगितले आहे. मात्र, या प्रक्रियेबाबत फेडरल बँकेकडून स्वतंत्र अधिकृत प्रतिक्रिया देण्यात आलेली नाही.
भारतीय बँकांकडून डॉलर निधीसाठी वाढती धावपळ
परदेशी चलनातील निधी उभारण्याची ही हालचाल केवळ फेडरल बँकेपुरती मर्यादित नाही. भारतीय बँकांनी ५ जूनपासून आतापर्यंत डॉलर रोख्यांच्या माध्यमातून एकत्रितपणे सुमारे ९.३ अब्ज डॉलर उभारले आहेत.
यामागे भारतीय रिझर्व्ह बँकेने परदेशातील परकीय चलन कर्जासाठी जाहीर केलेली सवलतीची विनिमय सुविधा आणि त्याच्या अंतिम मुदतीशी संबंधित बदल हे महत्त्वाचे कारण मानले जात आहे. सवलतीच्या परकीय चलन विनिमय सुविधेचा कालावधी लवकर संपुष्टात येणार असल्याने बँका उपलब्ध संधीचा वापर करून डॉलर निधी उभारण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
युनियन बँकेचीही मोठी डॉलर रोखे योजना
याच काळात युनियन बँक ऑफ इंडियानेही डॉलर निधी उभारण्यासाठी बाजारात प्रवेश केला आहे. बँक तीन वर्षे आणि पाच वर्षे मुदतीच्या रोख्यांद्वारे किमान ५० कोटी डॉलर उभारण्याच्या तयारीत आहे.
तीन वर्षांच्या रोख्यांसाठी अमेरिकेच्या सरकारी रोख्यांवरील परताव्यापेक्षा १.२० टक्के अधिक दराचा प्रारंभिक संकेत देण्यात आला आहे. पाच वर्षांच्या रोख्यांसाठी हा फरक १.३० टक्के ठेवण्यात आला आहे.
परदेशी ठेवींना आधार देण्यासाठी डॉलरचा वापर
भारतीय बँकांकडून उभारण्यात येणाऱ्या या डॉलर निधीचा महत्त्वाचा उपयोग अनिवासी भारतीयांच्या ठेवींना आधार देण्यासाठी केला जाणार आहे. परदेशी चलनातील निधी थेट उपलब्ध झाल्याने बँकांना त्यांच्या परकीय चलनातील दायित्वांचे व्यवस्थापन करणे अधिक सुलभ होऊ शकते.
विशेषतः अनिवासी ठेवींशी संबंधित गरजा पूर्ण करण्यासाठी डॉलर निधीची उपलब्धता वाढवणे बँकांसाठी महत्त्वाचे ठरत आहे. त्यामुळे रोखे बाजारातून परदेशी चलन उभारण्याची प्रक्रिया सध्या वेगाने सुरू आहे.
निधी उभारणीमागे नियामक बदलांचाही प्रभाव
या घडामोडीकडे केवळ नियमित रोखे उभारणी म्हणून पाहणे योग्य ठरणार नाही. परकीय चलन कर्जाशी संबंधित नियमांमध्ये होणारे बदल आणि सवलतीच्या विनिमय सुविधेची मुदत यामुळे बँकांना निधी उभारणीची प्रक्रिया लवकर पूर्ण करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
फेडरल बँकेने खासगी तसेच सार्वजनिक निर्गमाचा पर्याय खुला ठेवणे हे त्याच दबावाचे संकेत मानले जात आहे. वेळ कमी असल्याने बाजारातील परिस्थितीनुसार योग्य मार्ग निवडण्याची लवचिकता बँकेला मिळणार आहे.
