सहकारी बँकांना व्यावसायिक बँकांच्या तोडीस तोड आर्थिक सेवा देता याव्यात, यासाठी केंद्र सरकारने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. ग्रामीण सहकारी बँकांना कॉर्पोरेट एजंट म्हणून विमा उत्पादने वितरित करण्यासाठी आवश्यक असलेली 50 कोटी रुपयांच्या किमान नेटवर्थची अट आरबीआयने हटवली आहे. त्यामुळे सहकारी बँकांचे उत्पन्न वाढण्यासोबत ग्रामीण भागात विमा सेवांचाही विस्तार होणार आहे.
केंद्रीय गृहमंत्री आणि सहकार मंत्री अमित शहा यांनी लोकसभेत सांगितले की, सहकारी बँकांना अधिक सक्षम करण्यासाठी केंद्र सरकारने विविध सुधारणा राबवल्या आहेत. या सुधारणांमुळे सहकारी बँका आता व्यावसायिक बँकांप्रमाणे बँकिंग आणि पूरक आर्थिक सेवा अधिक प्रभावीपणे देऊ शकतील.
या सुधारणांतील सर्वात महत्त्वाचा निर्णय म्हणजे सहकारी बँकांना विमा कंपन्यांच्या कॉर्पोरेट एजंट म्हणून काम करण्याची परवानगी. यामुळे त्या विविध विमा उत्पादने ग्राहकांपर्यंत पोहोचवू शकतील. परिणामी बँकांचे शुल्काधारित उत्पन्न वाढेल, व्यवसायात विविधता येईल आणि त्यांची आर्थिक व्यवहार्यता अधिक मजबूत होईल.
ग्रामीण भागात विमा सेवांचा विस्तार
अमित शहा यांनी सांगितले की, सहकार मंत्रालयाच्या पुढाकारानंतर भारतीय रिझर्व्ह बँकेने ग्रामीण सहकारी बँकांना कॉर्पोरेट एजंट परवाना मिळवण्यासाठी असलेली 50 कोटी रुपयांच्या किमान नेटवर्थची अट हटवली आहे.
या निर्णयामुळे देशभरातील अधिकाधिक ग्रामीण सहकारी बँका विमा वितरणाच्या क्षेत्रात सहभागी होऊ शकतील. त्यामुळे ग्रामीण, निमशहरी आणि आतापर्यंत कमी सेवा मिळालेल्या भागांमध्ये विमा संरक्षणाचा विस्तार होण्यास मदत होईल.
सरकारच्या “सहकारातून समृद्धी” Sahakar Se Samriddhi या संकल्पनेला बळ देण्याच्या दृष्टीने हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे. सहकारी बँकांना पारंपरिक ठेवी आणि कर्ज व्यवसायाबरोबरच शुल्काधारित उत्पन्नाचा नवा स्रोत उपलब्ध होईल.
यामुळे सहकारी बँकांची आर्थिक क्षमता वाढण्यास मदत होईल. त्याचवेळी ग्रामीण ग्राहकांना बँक आणि विमा या दोन्ही सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध झाल्याने आर्थिक समावेशनालाही चालना मिळेल.
तज्ज्ञांच्या मते, या निर्णयामुळे सहकारी बँकांच्या व्यवसाय मॉडेलमध्ये सकारात्मक बदल होऊ शकतो. विमा वितरणातून मिळणारे अतिरिक्त उत्पन्न त्यांच्या आर्थिक स्थैर्यास हातभार लावेल. तसेच ग्रामीण भारतात विमा कव्हरेज वाढवून आर्थिक सुरक्षिततेचा विस्तार करण्यासाठी हा निर्णय महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो.
