भारताच्या सेमीकंडक्टर उत्पादन क्षेत्राला बळ देण्यासाठी टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सने जपानच्या सुमितोमो केमिकल कॉर्पोरेशनसोबत सामंजस्य करार केला आहे. गुजरातमधील धोलेरा येथे उभारल्या जाणाऱ्या चिप निर्मिती प्रकल्पासाठी आवश्यक उच्च शुद्धतेची रसायने आणि इतर महत्त्वपूर्ण साहित्य उपलब्ध करून देण्याबरोबरच त्यांचे भारतात स्थानिक उत्पादन करण्याच्या शक्यतांचाही या भागीदारीतून शोध घेतला जाणार आहे.
चिप निर्मितीसाठी आवश्यक साहित्याचा स्थानिक आधार
टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सुमितोमो केमिकल यांच्यातील या सामंजस्य कराराची घोषणा सेमीकॉन इंडिया २०२६ दरम्यान करण्यात आली. भारतातील सेमीकंडक्टर निर्मितीची क्षमता वाढविताना केवळ चिप निर्मितीचा कारखाना उभारणे पुरेसे नसून त्यासाठी लागणाऱ्या महत्त्वपूर्ण कच्च्या मालाची आणि विशेष रसायनांची स्थिर पुरवठा साखळी तयार करणेही आवश्यक आहे. या पार्श्वभूमीवर दोन्ही कंपन्यांमधील भागीदारी महत्त्वाची ठरते.
सुमितोमो केमिकलकडून टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सच्या गुजरातमधील आगामी सेमीकंडक्टर निर्मिती प्रकल्पाला आवश्यक साहित्याचा पुरवठा करण्याच्या शक्यतेचा अभ्यास केला जाणार आहे. त्याचबरोबर ही सामग्री आणि उच्च शुद्धतेची रसायने भारतातच तयार करण्याच्या संधींचाही शोध घेतला जाणार आहे.
हायड्रोजन पेरॉक्साइडपासून सल्फ्युरिक आम्लापर्यंत
सेमीकंडक्टर निर्मिती प्रक्रियेत अत्यंत उच्च शुद्धतेच्या रसायनांना विशेष महत्त्व असते. उत्पादन प्रक्रियेत अगदी किरकोळ अशुद्धतादेखील चिपच्या गुणवत्तेवर आणि उत्पादनातील यशस्वी प्रमाणावर परिणाम करू शकते.
या भागीदारीत फोटोरेझिस्ट, कार्यक्षम रसायने तसेच हायड्रोजन पेरॉक्साइड, आयसोप्रोपिल अल्कोहोल, अमोनिया वॉटर आणि सल्फ्युरिक आम्ल यांसारख्या उच्च शुद्धतेच्या रसायनांचा समावेश आहे.
टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि व्यवस्थापकीय संचालक रणधीर ठाकूर यांनी धोलेरा येथील आगामी चिप निर्मिती प्रकल्पासाठी उच्च दर्जाच्या साहित्याची पुरवठा साखळी मजबूत करण्यासाठी ही भागीदारी महत्त्वाची असल्याचे सांगितले.
भारत आणि जपान यांच्यातील सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील सहकार्य अधिक दृढ होत असून जपानचे तंत्रज्ञान आणि भारताची वाढती उत्पादन क्षमता यांचा एकत्रित फायदा या माध्यमातून घेता येणार असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
धोलेरा प्रकल्पात सुमारे ११ अब्ज डॉलरची गुंतवणूक
टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स गुजरातमधील धोलेरा येथे ३०० मिलीमीटर आकाराच्या वेफरवर आधारित सेमीकंडक्टर निर्मिती प्रकल्प उभारत आहे. या प्रकल्पासाठी सुमारे ११ अब्ज डॉलरची गुंतवणूक अपेक्षित आहे.
या प्रकल्पातून वाहन उद्योग, मोबाइल उपकरणे आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता यांसारख्या विविध क्षेत्रांसाठी आवश्यक चिप्स तयार करण्याचे नियोजन आहे. त्यामुळे या प्रकल्पाचा परिणाम केवळ टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सच्या उत्पादन क्षमतेपुरता मर्यादित न राहता भारतातील इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टर उद्योगाच्या व्यापक विकासाशी जोडला जाणार आहे.
सुमितोमो केमिकलचे व्यवस्थापकीय कार्यकारी अधिकारी सातोशी होंडा यांनीही भारतात सेमीकंडक्टर साहित्याचा स्थिर पुरवठा निर्माण करण्यासाठी आणि देशातील पुरवठा साखळी मजबूत करण्यासाठी कंपनी योगदान देणार असल्याचे स्पष्ट केले.
भारतातच संपूर्ण परिसंस्था उभारण्यावर भर
टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सची ही भागीदारी भारतात सेमीकंडक्टरसाठी आवश्यक संपूर्ण औद्योगिक परिसंस्था उभारण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा भाग आहे. चिप निर्मितीबरोबरच साहित्य, उपकरणे, उत्पादन, पॅकेजिंग आणि चाचणी या विविध टप्प्यांमध्ये देशांतर्गत क्षमता विकसित करण्यावर कंपनीचा भर आहे.
सेमीकॉन इंडिया २०२६ दरम्यान टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सने या पुरवठा साखळीच्या विविध घटकांसाठी इतर कंपन्यांसोबतही भागीदारी केली आहे. आयनॉक्स एअर प्रॉडक्ट्स, केलिंग्टन इंजिनिअरिंग आणि एनॉमोटो यांच्यासोबत झालेल्या करारांमधून सेमीकंडक्टर निर्मितीसाठी आवश्यक विविध पायाभूत घटक मजबूत करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो.
धोलेरा प्रकल्पासाठी भागीदारीचे महत्त्व
सेमीकंडक्टर निर्मितीमध्ये अत्यंत नियंत्रित वातावरण, विशेष उपकरणे आणि उच्च शुद्धतेच्या सामग्रीची सातत्यपूर्ण उपलब्धता आवश्यक असते. त्यामुळे चिप निर्मितीचा कारखाना उभारण्याबरोबरच त्याच्या आसपास सक्षम पुरवठा साखळी विकसित करणे हा या उद्योगाच्या विस्तारातील महत्त्वाचा टप्पा आहे.
सुमितोमो केमिकलसोबतच्या करारामुळे टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सला आवश्यक साहित्याच्या पुरवठ्याचे पर्याय मजबूत करण्याबरोबरच भविष्यात भारतातच काही महत्त्वपूर्ण रसायनांचे उत्पादन विकसित करण्याची संधी मिळू शकते. यामुळे सेमीकंडक्टर उद्योगासाठी देशांतर्गत उत्पादन क्षमता वाढविण्याच्या प्रयत्नांना आधार मिळण्याची शक्यता आहे.
टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सचा धोलेरा प्रकल्प भारताच्या सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील मोठ्या औद्योगिक उपक्रमांपैकी एक आहे. या प्रकल्पासाठी आवश्यक उच्च शुद्धतेच्या रसायनांचा आणि इतर सामग्रीचा स्थिर पुरवठा सुनिश्चित करण्यासाठी सुमितोमो केमिकलसोबत झालेला करार महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो. पुढील काळात या भागीदारीतून भारतातच सेमीकंडक्टर साहित्याचे उत्पादन सुरू करण्याच्या शक्यता प्रत्यक्षात आल्यास, चिप निर्मितीबरोबरच त्याला पूरक उद्योगांची देशांतर्गत क्षमता वाढविण्यास मदत होऊ शकते.
