क्विक कॉमर्स कंपन्यांच्या वेअरहाऊसमधील अन्नसुरक्षेचा मुद्दा आता थेट महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाच्या रडारवर आला आहे. महाराष्ट्र FDAने स्वच्छतेच्या गंभीर त्रुटी आढळल्यानंतर Blinkitच्या 5, Zeptoच्या 5 आणि Swiggy Instamartच्या 2 अशा एकूण 12 वेअरहाऊसचे परवाने निलंबित केले आहेत. या कारवाईदरम्यान 86 आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली असून 60 ठिकाणी सुधारणा नोटिसाही बजावण्यात आल्या आहेत.
वेअरहाऊसमध्ये झुरळे, उंदीर आणि खराब भाज्यांचा साठा
महाराष्ट्राचे अन्न सुरक्षा आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली ही तपासणी मोहीम राबवण्यात आली. तपासणीदरम्यान काही वेअरहाऊसमध्ये अन्नपदार्थांच्या आसपास झुरळांचा प्रादुर्भाव, अस्वच्छ आणि गंजलेल्या स्टोरेज रॅक्स, उंदरांची विष्ठा तसेच खराब झालेल्या भाज्या आढळल्याचे FDAने नमूद केले आहे.
Blinkitच्या एका सुविधेत झुरळांचा मोठ्या प्रमाणात प्रादुर्भाव आणि सडलेल्या भाज्या आढळल्या. तर नाशिकमधील Zeptoच्या एका वेअरहाऊसमध्ये डिलिव्हरी कर्मचारी रस्त्यावर वापरले जाणारे पादत्राणे घालून स्टोरेज क्षेत्रात प्रवेश करत असल्याचे निदर्शनास आले. त्यामुळे अन्नपदार्थांच्या सुरक्षिततेबाबत क्रॉस कंटॅमिनेशनचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
12 वेअरहाऊसवर निलंबनाची कारवाई
FDAच्या कारवाईत Eternalच्या Blinkitशी संबंधित 5 वेअरहाऊस, Zeptoची 5 वेअरहाऊस आणि Swiggy Instamartची 2 वेअरहाऊस यांचा समावेश आहे. म्हणजेच एकाच मोहिमेत देशातील प्रमुख क्विक कॉमर्स कंपन्यांच्या एकूण 12 सुविधांवर कारवाई करण्यात आली आहे.
FDAने केवळ परवाने निलंबित करण्यापुरती कारवाई मर्यादित ठेवलेली नाही. तपासणी केलेल्या 86 आस्थापनांपैकी 60 ठिकाणी सुधारणा नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे संबंधित कंपन्यांना स्वच्छता, साठवणूक आणि अन्नसुरक्षा प्रक्रियांमध्ये तातडीने सुधारणा करण्याचा संदेश देण्यात आला आहे.
तुकाराम मुंढेंचा कठोर इशारा
अन्नसुरक्षेशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही, असा स्पष्ट इशारा अन्न सुरक्षा आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी दिला आहे. असुरक्षित अन्नपदार्थांची हाताळणी आणि अस्वच्छ साठवणूक आढळल्यास यापुढेही कठोर कारवाई केली जाईल, अशी भूमिका FDAने घेतली आहे.
मुंढे यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर खाद्यपदार्थांच्या स्वच्छता आणि सुरक्षिततेबाबत तपासणी मोहीम अधिक तीव्र केल्याचे या कारवाईतून दिसून येते. यापूर्वीही मुंबईतील काही लोकप्रिय खाद्यपदार्थांच्या दुकानांवर तसेच Domino’sच्या चार आउटलेट्सवर कारवाई करण्यात आली होती.
क्विक कॉमर्स उद्योगासमोर नवे आव्हान
Blinkit, Zepto आणि Swiggy Instamartसारख्या कंपन्यांच्या व्यवसायाचा वेग मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. काही मिनिटांत किराणा आणि खाद्यपदार्थ ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्याच्या मॉडेलमध्ये वेअरहाऊस आणि डार्क स्टोअर्सची भूमिका महत्त्वाची आहे.
उपलब्ध उद्योग आकडेवारीनुसार Swiggy आणि Zepto प्रत्येकी सुमारे 1,100 डिलिव्हरी आउटलेट्स चालवतात, तर Blinkitची संख्या सुमारे 2,200 आहे. सुमारे 13 अब्ज डॉलरच्या क्विक कॉमर्स उद्योगात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक झाली असून दररोज सुमारे 90 लाख ऑर्डर्स हाताळल्या जात असल्याचे या अहवालात नमूद आहे.
ग्राहकांच्या आरोग्याचा मुद्दा केंद्रस्थानी
क्विक कॉमर्समध्ये वेग हा व्यवसायाचा मुख्य आधार असला तरी किराणा आणि खाद्यपदार्थांच्या साठवणुकीत स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षा तितकीच महत्त्वाची आहे. FDAच्या कारवाईमुळे कंपन्यांसाठी केवळ डिलिव्हरीचा वेग नव्हे, तर वेअरहाऊस व्यवस्थापन आणि अन्नसुरक्षा मानकांचे पालनही तितकेच महत्त्वाचे असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
या कारवाईनंतर काही संबंधित सुविधांमध्ये साफसफाई आणि कीटक नियंत्रणाचे काम सुरू करण्यात आल्याचे समोर आले आहे. क्विक कॉमर्स कंपन्यांवर FDAची नजर यापुढेही राहण्याची शक्यता असून, ग्राहकांच्या आरोग्याशी संबंधित नियमांचे उल्लंघन आढळल्यास कारवाई अधिक कठोर होऊ शकते.
