अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी व्हेनेझुएलासोबत जगातील इतिहासातील सर्वात मोठा तेल करार झाल्याचा दावा केला आहे. या करारातून ६५ अब्ज बॅरल सिद्ध तेलसाठ्यांच्या विकासात अमेरिकेला नियंत्रण मिळाल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. मात्र व्हेनेझुएलानेही स्वतंत्रपणे या कराराला ऐतिहासिक संबोधत ऊर्जा क्षेत्रात १०० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त गुंतवणुकीचा मार्ग खुला होणार असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
अमेरिका आणि व्हेनेझुएला यांच्यातील संबंधांमध्ये मोठा बदल घडवू शकणारा ऊर्जा करार समोर आला आहे. अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडिया पोस्टद्वारे अमेरिकेने व्हेनेझुएलासोबत जगातील सर्वात मोठा तेल करार केल्याचा दावा केला.
ट्रम्प यांच्या म्हणण्यानुसार, खासगी कंपन्यांच्या भागीदारीतून अमेरिकेने व्हेनेझुएलातील ६५ अब्ज बॅरलपेक्षा अधिक सिद्ध तेलसाठ्यांवर बहुमत नियंत्रण मिळवले आहे. या व्यवहारासाठी अमेरिकन करदात्यांवर कोणताही खर्च पडणार नसल्याचाही त्यांनी दावा केला.
६५ अब्ज बॅरल साठ्यांच्या विकासावर भर
या करारामुळे अमेरिकेच्या तेलसाठ्यांमध्ये मोठी भर पडेल आणि देशांतर्गत तेलपुरवठा वाढेल, असा ट्रम्प यांचा दावा आहे. त्याचा दीर्घकालीन परिणाम अमेरिकेतील इंधन दर कमी होण्यात होऊ शकतो, असेही त्यांनी म्हटले आहे.
व्हेनेझुएलाने शुक्रवारी या कराराला ऐतिहासिक करार संबोधले. देशाच्या हायड्रोकार्बन क्षेत्रातील महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांच्या पुनर्बांधणीसाठी आणि पुनरुज्जीवनासाठी हा करार महत्त्वाचा ठरेल, असे सरकारने स्पष्ट केले.
ऊर्जा क्षेत्रात १०० अब्ज डॉलर्सपेक्षा अधिक गुंतवणुकीची शक्यता
व्हेनेझुएलाच्या कार्यवाहक अध्यक्ष डेल्सी रॉड्रिग्ज यांनी या करारामुळे अमेरिका आणि व्हेनेझुएला यांच्यातील द्विपक्षीय संबंध मजबूत होण्यास मदत होईल, असे म्हटले आहे.
सरकारी निवेदनानुसार, खासगी कंपन्यांच्या सहभागातून देशातील तेल उत्पादनात मोठी वाढ करण्याची योजना आहे. करारात १७ महत्त्वाच्या तेल क्षेत्रांच्या विकासाचा समावेश असून त्यांची एकत्रित सिद्ध क्षमता सुमारे ६५ अब्ज बॅरल आहे.
या प्रकल्पांमध्ये १०० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त गुंतवणुकीची अपेक्षा आहे. त्यातून व्हेनेझुएला सरकारला २०९ अब्ज डॉलर्सपेक्षा अधिक कर महसूल मिळू शकतो, असेही निवेदनात म्हटले आहे.
जागतिक तेल बाजारासाठी कराराचे महत्त्व
व्हेनेझुएलाकडे जगातील सर्वात मोठे सिद्ध तेलसाठे आहेत. त्यामुळे या साठ्यांचा मोठ्या प्रमाणावर विकास झाल्यास जागतिक ऊर्जा बाजाराच्या समीकरणांवरही परिणाम होऊ शकतो.
फेब्रुवारीच्या अखेरीस इराण संघर्ष सुरू झाल्यानंतर अमेरिकेतील तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. त्यामुळे महागाईबाबत चिंता वाढली असताना अमेरिकेला अतिरिक्त तेलपुरवठ्याचा स्रोत उपलब्ध करून देण्याचा या करारामागील महत्त्वाचा आर्थिक उद्देश मानला जात आहे.
जानेवारीतील घडामोडींनंतर वेगाने बदलले समीकरण
या कराराची पार्श्वभूमीही महत्त्वाची आहे. ३ जानेवारी रोजी अमेरिकन सैन्याने व्हेनेझुएलावर मोठ्या प्रमाणावर कारवाई केल्याचे वृत्त समोर आले होते. त्यानंतर तत्कालीन अध्यक्ष निकोलस मादुरो आणि त्यांच्या पत्नीला ताब्यात घेऊन न्यूयॉर्कला नेण्यात आले होते.
त्यानंतर २९ जानेवारी रोजी डेल्सी रॉड्रिग्ज यांनी व्हेनेझुएलाच्या हायड्रोकार्बन कायद्यात अंशतः सुधारणा मंजूर झाल्याची घोषणा केली होती. या सुधारणांमुळे तेल क्षेत्रात खासगी कंपन्यांचा अधिक सहभाग शक्य होणार आहे.
पुढील काळात काय बदलू शकते?
या कराराची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी, खासगी कंपन्यांचा सहभाग आणि मोठ्या गुंतवणुकीचा वेग यावर त्याचे अंतिम आर्थिक परिणाम अवलंबून असतील. मात्र ६५ अब्ज बॅरल तेलसाठ्यांच्या विकासाचा दावा प्रत्यक्षात उतरला, तर अमेरिका, व्हेनेझुएला आणि जागतिक तेल बाजारातील शक्तिसंतुलनावर दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो. ऊर्जा पुरवठा, तेल उत्पादन आणि इंधन दर या तिन्ही आघाड्यांवर हा करार महत्त्वाचा ठरण्याची शक्यता आहे.
