लहान मुलांच्या आरोग्याच्या सुरक्षेसाठी केंद्र सरकारने क्लोरफेनिरामाइन मॅलेट आणि फेनिलेफ्रिन हायड्रोक्लोराइड या दोन घटकांचा समावेश असलेल्या सर्व संयुक्त औषधांवर निर्बंध लागू केले आहेत. चार वर्षांखालील मुलांना ही औषधे देऊ नयेत, अशी स्पष्ट सूचना औषधांच्या लेबलवर, पाकिटातील माहितीपत्रकावर आणि जाहिरातींमध्ये देणे उत्पादकांसाठी बंधनकारक करण्यात आले आहे.
लहान मुलांच्या औषधांबाबत सरकारचा कठोर पवित्रा
चार वर्षांखालील मुलांच्या आरोग्याला संभाव्य धोका लक्षात घेऊन सरकारने क्लोरफेनिरामाइन मॅलेट आणि फेनिलेफ्रिन हायड्रोक्लोराइड असलेल्या सर्व निश्चित मात्रेच्या संयुक्त औषधांच्या निर्मिती, विक्री आणि वितरणावर निर्बंध लागू केले आहेत. या औषधांचा वापर चार वर्षांखालील मुलांमध्ये करू नये, असा स्पष्ट इशारा आता देणे अनिवार्य करण्यात आले आहे.
या निर्णयामुळे यापूर्वी काही विशिष्ट औषधांपुरता मर्यादित असलेला नियम आता या दोन्ही घटकांचा समावेश असलेल्या सर्व संबंधित औषधांना लागू होणार आहे.
आधीच्या निर्णयाची व्याप्ती आता वाढवली
सरकारने १५ एप्रिल २०२५ रोजी जारी केलेल्या अधिसूचनेद्वारे क्लोरफेनिरामाइन मॅलेट आणि फेनिलेफ्रिन हायड्रोक्लोराइड असलेल्या काही निश्चित मात्रेच्या संयुक्त औषधांवर निर्बंध घातले होते. त्यावेळीही चार वर्षांखालील मुलांसाठी या औषधांचा वापर करू नये, अशी वयोमर्यादेची सूचना देण्यात आली होती.
आता नव्या अधिसूचनेद्वारे हा नियम अधिक व्यापक करण्यात आला आहे. या दोन घटकांचा समावेश असलेल्या सर्व प्रकारच्या संबंधित औषधांवर समान इशारा देणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
तज्ज्ञ समितीच्या शिफारशीवर निर्णय
या निर्णयामागे तज्ज्ञ समिती आणि औषध तांत्रिक सल्लागार मंडळाच्या शिफारशी आहेत. चार वर्षांखालील मुलांमध्ये अशा औषधांच्या संयुक्त वापरामुळे आरोग्याशी संबंधित धोके निर्माण होऊ शकतात, असे सरकारच्या निदर्शनास आले. त्याचबरोबर या वयोगटासाठी अधिक सुरक्षित पर्याय उपलब्ध असल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे.
त्यामुळे लहान मुलांच्या औषधोपचारातील सुरक्षिततेला प्राधान्य देत सरकारने या औषधांच्या वापराबाबत अधिक कठोर भूमिका घेतली आहे.
औषधांच्या पाकिटावर स्पष्ट इशारा बंधनकारक
संबंधित औषध उत्पादकांना आता त्यांच्या उत्पादनांच्या लेबलवर, पाकिटातील माहितीपत्रकावर तसेच जाहिरातींमध्ये स्पष्ट इशारा देणे आवश्यक असेल.
“ही निश्चित मात्रेची संयुक्त औषधे चार वर्षांखालील मुलांमध्ये वापरू नयेत.”
हा इशारा ग्राहकांना सहज दिसेल आणि समजेल अशा पद्धतीने नमूद करणे आवश्यक करण्यात आले आहे. त्यामुळे पालक, डॉक्टर आणि औषध विक्रेत्यांना या वयोमर्यादेबाबत अधिक स्पष्ट माहिती मिळण्याची अपेक्षा आहे.
सार्वजनिक आरोग्याच्या हितासाठी कायदेशीर अधिकाराचा वापर
ही अधिसूचना औषधे आणि सौंदर्यप्रसाधने कायदा, १९४० मधील कलम २६ अ अंतर्गत जारी करण्यात आली आहे. सार्वजनिक आरोग्याच्या हितासाठी हा निर्णय घेण्यात आला असून राजपत्रात अधिसूचना प्रकाशित झाल्याच्या तारखेपासून तो लागू झाला आहे.
सरकारच्या या निर्णयामुळे लहान मुलांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या संयुक्त औषधांच्या सुरक्षिततेवर पुन्हा एकदा भर देण्यात आला आहे. विशेषतः चार वर्षांखालील मुलांना औषध देताना पालक आणि आरोग्यसेवा क्षेत्राने अधिक काळजी घेण्याची गरज या निर्णयातून अधोरेखित झाली आहे.
