ऑगस्ट २०२६ मध्ये देशातील किरकोळ महागाई ४.८२ टक्क्यांवर राहिली असून ग्रामीण भागातील महागाईचा दर शहरी भागाच्या तुलनेत अधिक असल्याचे समोर आले आहे. अन्नपदार्थांच्या किमतीतील वाढीमुळे महागाईवर दबाव कायम राहिला असून अन्नमहागाईचा दर ५.९५ टक्के नोंदवला गेला.
ग्रामीण भागातील महागाईचा वेग अधिक
केंद्र सरकारच्या सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, ऑगस्ट २०२६ मध्ये अखिल भारतीय ग्राहक किंमत निर्देशांकावर आधारित किरकोळ महागाईचा दर ४.८२ टक्के राहिला. ही आकडेवारी २०२४ या आधार वर्षावर आधारित असून ऑगस्ट २०२५ च्या तुलनेत ग्राहक किमतींमध्ये झालेली वर्षभरातील वाढ दर्शवते. ऑगस्टची आकडेवारी प्राथमिक स्वरूपाची आहे.
ग्रामीण आणि शहरी भागातील महागाईमध्ये मात्र स्पष्ट फरक दिसून आला. ग्रामीण भागात किरकोळ महागाई ५.२३ टक्के होती, तर शहरी भागात हा दर ४.३१ टक्के राहिला. त्यामुळे देशाच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर किंमतवाढीचा तुलनेने अधिक परिणाम होत असल्याचे आकडेवारीतून दिसते.
अन्नपदार्थांच्या किमती महागाईचा प्रमुख आधार
ऑगस्टमध्ये अन्नपदार्थांच्या किमती हा महागाईचा महत्त्वाचा दबाव राहिला. ग्राहक अन्न किंमत निर्देशांकावर आधारित अन्नमहागाईचा दर ५.९५ टक्के नोंदवला गेला.
ग्रामीण भागातील अन्नमहागाई ६.१३ टक्के होती, तर शहरी भागात ती ५.६४ टक्के राहिली. म्हणजेच अन्नपदार्थांच्या किमतीतील वाढीचाही ग्रामीण ग्राहकांवर तुलनेने अधिक परिणाम झाला.
अन्न आणि पेय पदार्थ या विभागातील महागाईचा दर ५.६६ टक्के राहिला. हा दर एकूण किरकोळ महागाईच्या ४.८२ टक्के दरापेक्षा अधिक आहे.
वैयक्तिक वापराच्या वस्तूंमध्ये सर्वाधिक महागाई
विविध उपभोग विभागांचा विचार केला असता वैयक्तिक निगा, सामाजिक संरक्षण तसेच विविध वस्तू आणि सेवांच्या विभागात सर्वाधिक १५.१७ टक्के महागाई नोंदवली गेली.
यानंतर उपाहारगृहे आणि निवास सेवा या विभागात ८.३८ टक्के महागाई राहिली. त्यामुळे दैनंदिन खर्चाबरोबरच वैयक्तिक वापर आणि बाहेरील सेवांवरील खर्चातही वाढ झाल्याचे आकडेवारीतून स्पष्ट होते.
तंबाखू आणि वाहतूक सेवांमध्येही किंमतवाढ
पान, तंबाखू आणि मादक पदार्थांच्या विभागातील महागाई ४.७१ टक्के राहिली. वाहतूक सेवांच्या किमतींमध्ये ४.६० टक्क्यांची वाढ झाली.
शिक्षण सेवांमध्ये ३.७३ टक्के, तर कपडे आणि पादत्राणांच्या विभागात ३.५६ टक्के महागाई नोंदवली गेली. घरगुती सजावट, घरगुती उपकरणे आणि नियमित घरगुती देखभाल या विभागातील महागाई २.६८ टक्के होती.
माहिती आणि दळणवळण सेवांमध्ये तुलनेने कमी वाढ
घर, पाणी, वीज, गॅस आणि इतर इंधनांच्या विभागातील महागाई २.६१ टक्के राहिली. माहिती आणि दळणवळण विभागात हा दर २.०१ टक्के होता.
मनोरंजन, क्रीडा आणि संस्कृती विभागातील महागाई १.७४ टक्क्यांवर राहिली. आरोग्य विभागात सर्वात कमी १.३४ टक्के महागाई नोंदवली गेली.
महागाईच्या आकडेवारीतून काय दिसते?
ऑगस्टची आकडेवारी पाहता एकीकडे एकूण किरकोळ महागाई ४.८२ टक्क्यांवर असली तरी ग्रामीण भागातील ५.२३ टक्के दर आणि ग्रामीण अन्नमहागाईचा ६.१३ टक्के दर विशेष लक्षवेधी आहे. यामुळे अन्नपदार्थांच्या किमतीतील बदलांचा ग्रामीण ग्राहकांच्या खर्चावर अधिक परिणाम होत असल्याचे चित्र दिसते.
दुसरीकडे वैयक्तिक निगा, विविध वस्तू आणि सेवांमध्ये १५.१७ टक्क्यांची वाढ तसेच उपाहारगृहे आणि निवास सेवांमधील ८.३८ टक्के महागाईमुळे सर्वच खर्चाच्या विभागांमध्ये किंमतवाढीचा दबाव समान नसल्याचे स्पष्ट होते.
ऑगस्ट २०२६ मधील किरकोळ महागाई ४.८२ टक्क्यांवर असली तरी ग्रामीण भागातील तुलनेने अधिक महागाई आणि अन्नपदार्थांच्या किमतीतील वाढ ही महत्त्वाची बाब ठरते. त्यामुळे पुढील काळात महागाईचा कल समजून घेताना एकूण दराबरोबरच अन्नपदार्थ आणि ग्रामीण ग्राहकांच्या खर्चातील बदलांवरही लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
