देशातील खोल समुद्रात आणि अतिखोल समुद्रात तेल व नैसर्गिक वायूच्या मोठ्या साठ्यांचा शोध घेण्यासाठी ओएनजीसी पुढील पाच वर्षांत तब्बल १ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक करणार आहे. या काळात ८७ शोध विहिरी खोदण्याची कंपनीची योजना असून, देशांतर्गत तेल आणि वायू उत्पादनातील घसरण थांबवून ऊर्जा सुरक्षा मजबूत करण्यासाठी हा महत्त्वाकांक्षी आराखडा महत्त्वाचा ठरणार आहे.
खोल समुद्रातील साठ्यांवर ओएनजीसीचा मोठा भर
ओएनजीसीचे अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी अरुण कुमार सिंह यांनी कंपनीच्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेनंतर पत्रकारांशी बोलताना ही माहिती दिली. भारताच्या खोल समुद्रातील विभागांमध्ये तेल आणि नैसर्गिक वायूचे मोठे मात्र अद्याप न शोधलेले साठे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
या संभाव्य साठ्यांचा शोध घेण्यासाठी ओएनजीसी पुढील पाच वर्षांत १ लाख कोटी रुपये खर्च करणार आहे. या गुंतवणुकीत खोल समुद्र आणि अतिखोल समुद्रातील शोधकामाला प्राधान्य दिले जाणार असून, एकूण ८७ शोध विहिरी खोदण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.
प्रतिबंधित समुद्री क्षेत्रे खुली झाल्याचा फायदा
यापूर्वी खोल समुद्रातील अनेक भागांमध्ये तांत्रिक आणि भौतिक मर्यादांमुळे मोठ्या प्रमाणावर शोध घेणे शक्य नव्हते. आता केंद्र सरकारने यातील अनेक प्रतिबंधित क्षेत्रे खुली केल्याने शोधकामाचा विस्तार करण्यासाठी ओएनजीसीला अधिक संधी उपलब्ध झाली आहे.
सरकारच्या समुद्र मंथन योजनेमुळे देशातील समुद्री तेल आणि वायू शोधाला मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. या योजनेसाठी सुमारे ८४ हजार कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. योजनेचा उद्देश देशांतर्गत तेल आणि वायू उत्पादन वाढवणे तसेच आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे हा आहे.
उत्पादनातील घसरण थांबवण्याचे मोठे आव्हान
ओएनजीसीसमोर सध्या देशांतर्गत तेल आणि वायू उत्पादनातील घसरण थांबवण्याचे मोठे आव्हान आहे. कंपनीच्या पारंपरिक तेलक्षेत्रांमधील उत्पादन क्षमता परिपक्व होत असल्याने नवीन साठ्यांचा शोध घेणे अत्यंत महत्त्वाचे बनले आहे.
खोल समुद्रातील शोधकामातून मोठे साठे सापडल्यास ओएनजीसीच्या भविष्यातील उत्पादन क्षमतेला मोठी मदत मिळू शकते. मात्र खोल समुद्रातील शोधकामासाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, विशेष उपकरणे आणि मोठ्या भांडवली गुंतवणुकीची आवश्यकता असते. त्यामुळे १ लाख कोटी रुपयांचा हा आराखडा कंपनीच्या आगामी वाढीच्या धोरणातील महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे.
ऊर्जा सुरक्षेसाठीही महत्त्वाची गुंतवणूक
भारताची तेल आणि वायूची मागणी सातत्याने वाढत असताना देशांतर्गत उत्पादन वाढवणे हे ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. आयात केलेल्या कच्च्या तेलावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहावे लागत असल्याने देशांतर्गत नवीन साठे शोधणे आर्थिकदृष्ट्याही महत्त्वाचे ठरते.
खोल समुद्रात मोठे व्यावसायिक साठे सापडल्यास त्याचा फायदा केवळ ओएनजीसीला होणार नाही, तर देशाच्या ऊर्जा आयात खर्चावरही दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो. मात्र शोध विहिरींपासून प्रत्यक्ष उत्पादन सुरू होण्यासाठी मोठा कालावधी लागू शकतो आणि प्रत्येक शोधाचे व्यावसायिक यश निश्चित नसते.
पुढील काही वर्षे निर्णायक
ओएनजीसीची १ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक आणि ८७ शोध विहिरींचे उद्दिष्ट हे देशातील समुद्री तेल आणि वायू शोधाच्या दृष्टीने मोठे पाऊल आहे. सरकारच्या समुद्र मंथन योजनेमुळे धोरणात्मक पाठबळ मिळत असताना ओएनजीसीला आता या गुंतवणुकीतून मोठे शोध मिळवण्याचे आव्हान आहे.
जर खोल समुद्रातील संभाव्य साठ्यांपैकी महत्त्वपूर्ण साठे व्यावसायिकदृष्ट्या विकसित करता आले, तर ओएनजीसीच्या उत्पादनातील घसरणीला आळा बसू शकतो आणि भारताची देशांतर्गत ऊर्जा उपलब्धता मजबूत होऊ शकते. त्यामुळे पुढील पाच वर्षांतील शोधकामाची कामगिरी कंपनीसह संपूर्ण भारतीय ऊर्जा क्षेत्रासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे.
