गुजरातमधील दाहोद बनावट सरकारी कार्यालय घोटाळ्यात अंमलबजावणी संचालनालयाने मोठी कारवाई केली आहे. ED च्या अहमदाबाद विभागीय कार्यालयाने PMLA अंतर्गत अबुबकर जकिरअली सय्यद आणि त्याच्या कुटुंबीय व संबंधित व्यक्तींच्या ₹22.70 कोटी किमतीच्या जंगम आणि स्थावर मालमत्ता तात्पुरत्या स्वरूपात जप्त केल्या आहेत. तपासात 121 बनावट कामांना मंजुरी मिळवून सरकारी निधीचा गैरवापर केल्याचे समोर आले आहे.
सहा बनावट सरकारी कार्यालये, 121 कामांना मंजुरी
दाहोद जिल्ह्यात सिंचन आणि जलसंपदा विभागाची सहा बनावट सरकारी कार्यालये उभारल्याच्या प्रकरणातून हा घोटाळा समोर आला. दाहोद टाउन ‘A’ डिव्हिजन पोलिस ठाण्यात दाखल झालेल्या FIR च्या आधारे ED ने मनी लॉन्ड्रिंगचा तपास सुरू केला.
तपासानुसार आरोपींनी सरकारी अधिकाऱ्यांची बनावट ओळख निर्माण केली. सरकारी शिक्के आणि स्वाक्षऱ्यांची बनावट केली तसेच बनावट कागदपत्रांच्या माध्यमातून सरकारी यंत्रणेची दिशाभूल केल्याचा आरोप आहे. याच माध्यमातून सरकारी अनुदान मिळवण्यात आल्याचे ED च्या तपासात स्पष्ट झाले.
ED च्या म्हणण्यानुसार, आरोपींनी संगनमत करून 121 बनावट कामांना मंजुरी मिळवली आणि त्यातून सरकारी निधी बेकायदेशीररीत्या प्राप्त केला.
सरकारी निधीचा गुंतागुंतीच्या खात्यांमधून प्रवास
या प्रकरणातील आर्थिक व्यवहारांचा तपास करताना निधी कसा वळवण्यात आला, याचा महत्त्वाचा तपशील ED च्या हाती लागला आहे.
घोटाळ्यातील पैसा सुरुवातीला बनावट सरकारी कार्यालयांच्या नावाने उघडण्यात आलेल्या 9 बँक खात्यांमध्ये जमा करण्यात आला. त्यानंतर हा पैसा 18 मध्यस्थ खात्यांमधून फिरवण्यात आला. पुढे तो आरोपींशी संबंधित व्यक्ती आणि संस्थांच्या 118 अन्य खात्यांमध्ये वितरित करण्यात आल्याचे तपासात आढळले.
या पद्धतीमुळे सरकारी निधीचा थेट मागोवा घेणे कठीण होईल अशा प्रकारे व्यवहारांचे अनेक स्तर तयार करण्यात आल्याचे ED च्या तपासातून दिसून येते.
जमीन, म्युच्युअल फंड आणि बँक ठेवींवर ED ची कारवाई
बेकायदेशीररीत्या मिळवलेल्या निधीचा वापर मालमत्ता खरेदी, गुंतवणूक आणि अन्य कारणांसाठी करण्यात आल्याचे तपासात समोर आले आहे.
ED ने केलेल्या तात्पुरत्या जप्तीमध्ये जमिनीचे सात भूखंड, म्युच्युअल फंडातील गुंतवणूक आणि विविध बँक खात्यांमधील शिल्लक रक्कम यांचा समावेश आहे.
या सर्व मालमत्तेची एकूण किंमत ₹22.70 कोटी असल्याचे ED ने म्हटले आहे.
Mule Account च्या वापराबाबत ED चा नागरिकांना इशारा
या कारवाईच्या पार्श्वभूमीवर ED ने नागरिकांनाही महत्त्वाचा इशारा दिला आहे. कोणत्याही व्यक्तीला किरकोळ मोबदला, कमिशन किंवा आर्थिक फायद्याच्या बदल्यात स्वतःचे बँक खाते, ATM कार्ड, चेकबुक, इंटरनेट बँकिंगची माहिती, OTP किंवा KYC कागदपत्रे देऊ नयेत, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
सायबर फसवणूक, आर्थिक घोटाळे आणि अन्य बेकायदेशीर व्यवहारांमधून मिळालेला पैसा वळवण्यासाठी अशा खात्यांचा वापर Mule Account म्हणून केला जाऊ शकतो.
विशेष म्हणजे, खातेदार स्वतः फसवणुकीत थेट सहभागी नसला तरी त्याचे बँक खाते दुसऱ्यांना वापरू दिल्यास कायदेशीर कारवाईला सामोरे जावे लागू शकते.
तपास अजून सुरू
दाहोद प्रकरणातील आर्थिक व्यवहारांची व्याप्ती आणि त्यामागील व्यक्ती व संस्थांची भूमिका तपासण्याचे काम ED कडून सुरू आहे. सध्या जप्त केलेल्या मालमत्तेची एकूण किंमत ₹22.70 कोटी आहे. पुढील तपासात या नेटवर्कमधील इतर आर्थिक व्यवहार आणि संबंधित व्यक्तींबाबत अधिक माहिती समोर येण्याची शक्यता आहे.
नागरिकांसाठी या प्रकरणातील सर्वात महत्त्वाचा धडा म्हणजे स्वतःचे बँक खाते किंवा बँकिंग credentials कोणालाही वापरायला देऊ नयेत. छोट्या आर्थिक फायद्याच्या बदल्यात खाते उपलब्ध करून देणे भविष्यात गंभीर कायदेशीर अडचणी निर्माण करू शकते.
